İdare Hukuku

İdare Hukuku – Adana İdare Avukatı

İdare hukuku, kamu gücünü kullanan idarenin kuruluşunu, faaliyetlerini, işlem ve eylemlerini, bunların denetimini ve bunlara karşı açılacak davaları konu edinen bir hukuk dalıdır. Devletin yürütme organı ve yerinden yönetim kuruluşları, kendilerine tanınan kamu kudreti sayesinde özel şahıslarla üst–ast ilişkisi içinde işlem yapar; bu nedenle, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin idari makamlar karşısında korunması özel usullere bağlanmıştır. GÜRKAN Hukuk & Danışmanlık olarak Adana merkezli çalışmalarımızda; idari işlemlerin iptali, tam yargı (tazminat) davaları, kamulaştırmasız el atma, imar planı ve ruhsat iptalleri, disiplin işlemleri, kamu ihaleleri, idari para cezaları ve yürütmenin durdurulması talepleri gibi geniş bir yelpazede dosya takibini 1982 Anayasası, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), 3194 Sayılı İmar Kanunu, 2886 ve 4734 Sayılı İhale Kanunları, 6486 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ve Danıştay içtihatları ışığında yürütmekteyiz.

1 İdari İşlem ve Eylemlerin Hukukî Dayanağı

Bir idari işlemin hukuka uygun sayılabilmesi için beş temel unsur bir arada bulunmalıdır:
1️⃣ Yetki 2️⃣ Şekil 3️⃣ Sebep 4️⃣ Konu 5️⃣ Amaç.
Bu unsurlardan biri sakatlanırsa işlem “yok hükmünde” veya “hukuka aykırı” hâle gelir ve iptal davasına konu edilebilir. İdari eylemler (fiilî yol, kamulaştırmasız el atma, kusurlu hizmet gibi) ise “süreklilik” veya “anilik” niteliklerine göre tam yargı davası ile tazminat sorumluluğu doğurur.

2 İdari Aşamada Çözüm – İtiraz, Şikâyet ve Üst Makama Başvuru

İYUK m. 11 uyarınca “idari dava açmadan önce” işlemden zarar gören kişi, ilgili idareye başvurup işlemin geri alınmasını, düzeltilmesini, kaldırılmasını veya yeni bir işlem yapılmasını isteyebilir. Üst makam, merci veya aynı makam, 60 gün içinde cevap vermezse talep zımnen reddedilmiş sayılır ve dava süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Ayrıca:

• Disiplin cezalarında kurum içi itiraz komisyonu,

• İmar kayıtlarında belediye encümeni veya il idare kurulu,

• Kamu ihalelerinde öncelikle Kamu İhale Kurulu’na (KİK) başvuru,

zorunlu idari başvuru yollarıdır; bu başvurular yapılmadan yargı yoluna gidilemez.

3 Başlıca İdari Dava Türleri

Yürütmenin durdurulması talepleri, “telafisi güç zarar” ve “açıkça hukuka aykırılık” şartlarını birlikte taşımalıdır.

4 İmar ve Kamulaştırma Uyuşmazlıkları

İmar planı değişikliği, yapı ruhsatı iptali, yapı tatil zaptı, yıkım ve para cezalarına ilişkin işlemler, belediye encümen kararı veya valilik onayından itibaren 60 gün içinde dava konusu edilebilir. Kamulaştırma sürecinde ise:

1. Kamulaştırma kararı ve bedeli idari işlemdir → iptal davası.

2. Bedel tespiti ve tescil adli yargı görevlidir → Asliye Hukuk Mahkemesi.

3. Kamulaştırmasız el atma doğrudan tam yargı davası veya bedel davası.

Danıştay, 2019 tarihli içtihadî birleşme kararıyla “kısmi kamulaştırmasız el atma” dosyalarında tam yargı davasını özel olarak düzenlemiştir.

5 Kamu Personeli ve Disiplin İşlemleri

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki disiplin cezaları (uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, memurluktan çıkarma) yazılı savunma alınmaksızın verilemez. Savunma hakkının verilmemesi, konuyla ilgisi olmayan tanık beyanlarına dayanılması, soruşturmacının tarafsız olmaması gibi usul eksiklikleri “yetki ve şekil” unsurlarında sakatlığa yol açar ve işlemin iptalini gerektirir. Ayrıca, atama ve yer değiştirme işlemlerinde mazeret, hizmet puanı ve aile birliği kriterlerinin gözetilmemesi idari yargıda sıkça iptal sebebi olur.

6 İdari Para Cezaları ve Kabahatler

Belediye, kolluk, BTK, Rekabet Kurumu, Çalışma Bakanlığı, Çevre Ajansı ve sair idarelerce kesilen idari para cezaları, Kabahatler Kanunu uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine (trafik/karayolu fiilleri) veya idare/vergide yetkili mahkemeye itirazla incelenir. Cezanın “ölçülülük” ilkesine aykırı olacak şekilde üst sınırdan kesilmesi, kusurun sabit olmaması veya usule uygun tutanak düzenlenmemesi hâlinde iptal kararı verilebilir.

7 Yürütmenin Durdurulması ve Telafisi Güç Zarar

İptal davasıyla birlikte veya dava sürecinde her zaman istenebilen yürütmenin durdurulması kararları, uygulamada en hızlı koruyucu yargısal mekanizmadır. Mahkeme iki unsuru birlikte arar:

• İşlemin açıkça hukuka aykırı olması.

• İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması.

Karar verilene kadar idare, işlemi uygulamaya devam edebilir; bu nedenle ihtiyati tedbir talepli dilekçelerde delil ve gerekçe ayrıntılı sunulmalıdır.

8 Süreler, Hak Düşürücü Süreler ve Kanun Yolları

• Dava açma süresi: İdarî işlemin tebliğ/ilan/öğrenilme tarihinden itibaren 60 gün (vergi işlemlerinde 30 gün).

• Tam yargı: Zararın ve tazminattan sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl.

• Karar düzeltme: Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı Danıştay’da 15 gün.

• Kanun yararına temyiz: Kesinleşen kararın hukuka aykırılığı Adalet Bakanlığı tarafından ileri sürülebilir.

Sürelerin kaçırılması davanın esastan reddine yol açar; bu nedenle tebligat tarihinin doğru tespiti kritik önem taşır.

9 Sıkça Sorulan Konular

1. İmar planı değişikliğine karşı dava açma sürem ne kadar?

2. Disiplin cezasında savunma hakkım alınmadan karar verildi; ne yapabilirim?

3. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel davası mı, tam yargı davası mı açmalıyım?

4. İdari para cezasına itiraz ederken teminat yatırmak zorunda mıyım?

5. Yürütmenin durdurulması talebim reddedildi; yeniden isteyebilir miyim?

İletişim

İdari işlemlerin iptali, tam yargı davaları, kamu personeli uyuşmazlıkları, imar–kamulaştırma dosyaları veya idari para cezalarına ilişkin başvurular hakkında ayrıntılı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz:
📧 info@gurkanhukuk.com
📍 Adana / GÜRKAN Hukuk & Danışmanlık
📱 WhatsApp ile iletişim kurmak için tıklayın